مسئولان برنامه‌های خود را طبق عهدنامه مالک اشتر تنظیم کنند
20 بازدید
موضوع: تاریخ و سیره
مصاحبه کننده : پایگاه بین المللی همکاری‌های خبری شیعه
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : http://www.shafaqna.com/persian/component/k2/item/32793
تاریخ نشر : Jan 13 2013 12:00AM
تعداد شرکت کننده : 0

درخواست یک کارشناس مذهبی: مسوولان برنامه‌های خود را طبق عهدنامه مالک اشتر تنظیم کنند

نقش مدیران و مسوولان در اصلاح امور جامعه اسلامی نقشی بسزا و غیر قابل انکار است. اگر همه مسوولان و مدیران در همه سطوح اعم از اقتصادی، فرهنگی، بهداشتی و... برنامه‌ها و سیاست‌های خود را طبق الگویی که اسلام ارائه داده است مهندسی کنند، نقص و خلل‌هایی که در جامعه مشاهده می‌شود از بین خواهند رفت و جامعه اسلامی شاهد نتایج سوء ضعف مدیریت‌ها نخواهد بود.
یکی از الگوهای مدوّن مدیریت در جامعه اسلامی که به اعتراف بسیاری از بزرگان می‌تواند الگوی مدیران و مسوولان جامعه اسلامی بلکه همه جوامع باشد، عهدنامه مالک اشتر است که دستورات مهم امیرالمؤمنین علی (ع) به مالک اشتر درباره نحوه اداره جامعه اسلامی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین محسن اکبری، کارشناس مذهبی در گفت وگو با شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) درباره ویژگی‌های مدیران در جامعه اسلامی بیان کرد: عهدنامه معروف مالک اشتر، عهدنامه مکتوب حضرت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام براى مالک اشتر نخعى است که وقتی او را به امارت مصر و مناطق تابعه آن انتخاب نمود، این عهدنامه را که طولانی‌ترین نامه نهج البلاغه هم هست، خطاب به او به عنوان یک مدیر در جامعه اسلامی نوشت و اهداف و سیاست‌های کلان مدیریت اسلامی را در آن یادآور شد.
حفظ برنامه‌های اصلا‌حی گذشته

او به چند نمونه از ویژگی‌های مدیر و مسوول از نظر امیرالمؤمنین علی (ع) اشاره کرد و گفت: یکی از مفاد عهدنامه مدیریتی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، مدیریت بر طبق سنت‌های وحدت‌آفرین بزرگان گذشته است. اگر مدیری در جامعه اسلامی بخواهد سنّت‌ها و برنامه‌هایی که بزرگان قبل او اجرا می‌کردند و موجب اصلاح امور و وحدت بین مردم می‌شد کنار بزند و خلاف آن رفتار کند، از صراط ولایت منحرف شده است. امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام به مالک می‌فرماید: «وَ لَا تَنْقُضْ سُنَّةً صَالِحَةً عَمِلَ بِهَا صُدُورُ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ اجْتَمَعَتْ بِهَا الْأُلْفَةُ وَ صَلَحَتْ عَلَیْهَا الرَّعِیَّةُ؛ یعنی روشى را که بزرگان امّت بر اساس آن رفتار کرده‏اند و به سبب آن در میان مردم الفت برقرار شده و اصلاح جامعه بر پایه آن بوده از بین مبر». یعنی ای مدیر و مسوول، مراقبت کن که برنامه‌های وحدت‌آفرین و اصلاح‌گر گذشته جامعه را از بین نبری بلکه تا می‌توانی آنها را تقویت کن.

 پرهیز از خود برتر بینی

این کارشناس مذهبی بیان کرد: یکی دیگر از ویژگی‌های مدیر اسلامی، تواضع و دوری از خودبرتربینی است. امیرالمؤمنین علی (ع) به مالک اشتر به عنوان الگوی مدیران و مسوولان جامعه اسلامی می‌فرماید: هیچ‌گاه با غرور نگو که من فرمان می‌دهم و شما باید اوامر مرا اجرا کنید؛ «وَ لَا تَقُولَنَّ إِنِّی مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ فَإِنَّ ذَلِکَ إِدْغَالٌ فِی الْقَلْبِ وَ مَنْهَکَةٌ لِلدِّینِ وَ تَقَرُّبٌ مِنَ الْغِیَر». نه، هرگز نباید چنین مغرورانه فرماندهی کند. آن حضرت در ادامه، چنین صفت سوئی برای مدیر را موجب فساد دل، ضعف دین و زوال و نابودی قدرت می‌داند.

اگر مسوولی این‌گونه مردم را مورد خطاب قرار دهد که من ریاست شما را بر عهده دارم و همه باید تحت اوامر من باشید، این مدیر و مسوول، خلاف آموزه‌های ولیّ المؤمنین علی علیه‌السلام رفتار کرده است.

در همین رابطه حضرت علی علیه‌السلام در جایی دیگر از نامه به مالک اشتر به عنوان مدیر بخشی از جامعه اسلامی، اشاره به خودبزرگ‌بینی مسوولان دارد و آنها را این‌طور از کبر و غرور باز می‌دارد که: «إِذَا أَحْدَثَ لَکَ مَا أَنْتَ فِیهِ مِنْ سُلْطَانِکَ أُبَّهَةً أَوْ مَخِیلَةً فَانْظُرْ إِلَى عِظَمِ مُلْکِ اللهِ فَوْقَکَ وَ قُدْرَتِهِ مِنْکَ عَلَى مَا لَا تَقْدِرُ عَلَیْهِ مِنْ نَفْسِکَ» امام می‌فرماید: هرگاه حکومت و دولت باعث شد که خودت را بزرگ‌ و با عظمت بدانی، به بزرگى سلطنت خداوندی که فوق توست نظر کن.

رفت‌وآمد و مشورت با علما و بزرگان دین

حجت‌الاسلام والمسلمین اکبری در ادامه بیان کرد: از نکات مهمّ مدیریت در جامعه اسلامی، رفت و آمد و مشورت دائم با علما و بزرگان دین است. اگر مسوولی بخواهد جامعه ایده‌آل اسلامی و اهداف و سیاست‌های کلان آن را طراحی کند، چاره‌ای جز پذیرفتن سهم مشورت و رفت‌وآمد با علما و بزرگان دین در اصلاح امور نمی‌بیند.

مولای متقیان حضرت علی علیه‌السلام هم در عهدنامه اصلاح‌گر خویش به مالک اشتر امر می‌کند که: «أَکْثِرْ مُدَارَسَةَ الْعُلَمَاءِ؛ با علماء و بزرگان دین زیاد گفت‌وگو کن»‏.

امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام به همه مدیران جامعه اسلامی دستور می‌دهند که با علماء، زیاد نشست و برخاست کنید و از کناره‌گیری از علما و بزرگان دین اجتناب ورزید.

البته دلیل این امر هم واضح است چرا که رکن و اساس در نظام اسلامی، علما و بزرگان دین هستند و در صورت قطع رابطه با آنها، خطر جدّی انحراف، مسوولان و مدیران را تهدید می‌کند.

 توجه به رضایت عموم و دوری از رضایت خواص

او در پایان افزود: مدیر در جامعه اسلامی هیچ‌گاه نباید رضایت تعدادی از نزدیکان را به مصلحت عمومی جامعه و نظام اسلامی ترجیح دهد. اگر مدیر و مسوولی تمام برنامه‌هایش بر طبق نظر خواص باشد بی‌توجه به اینکه خشم عمومی مردم را در پی دارد، این مدیر و مسوول، نقض‌کننده عهدنامه مدیریتی امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام است چرا که امیرالمؤمنین علیه‌السلام در این عهدنامه می‌فرماید: «إِنَّ سُخْطَ الْعَامَّةِ یُجْحِفُ بِرِضَى الْخَاصَّةِ وَ إِنَّ سُخْطَ الْخَاصَّةِ یُغْتَفَرُ مَعَ رِضَى الْعَامَّة»؛ یعنی خشم عموم مردم، رضایت و خشنودى خواص از مدیر و مسوول را بى‏نتیجه مى‏کند و خشم خواص در برابر خشنودى عموم بى‏اثر است.

آدرس اینترنتی